Bohaterowie świata realnego:
• Małgorzata- trzydziestoletnia kobieta, żona bogatego mężczyzny, nieszczęśliwa w małżeństwie nawiązuje romans z Mistrzem. Stanowi uosobienie cech kobiecych: zmysłowości, poświęcenia, ciepła, dobroci, ale również sprytu, odwagi, mądrości i inteligencji. Godzi się na zostanie gospodynią na balu Szatana w imię miłości do Mistrza; przyczynia się do uwolnienia ukochanego ze szpitala. Pakt z diabłem przynosi kobiecie wyzwolenie: Jednym słowem- znajomość z Wolandem nie poczyniła jej żadnego uszczerbku psychicznego. Wyglądało na to, że jest tak, jak powinno być. Swoją heroiczna postawą zyskuje szacunek i podziw samego Wolanda. Małgorzata jest także wiedźmą, wzorem ludowych wyobrażeń, zgodnie z tradycją lata na miotle, strasząc ludzi w okrutny sposób. Postać Małgorzaty zawiera w sobie wiele cech ostatniej żony Bułhakowa- Heleny, nawiązuje także do bohaterki Fausta Goethego.
• Mistrz- artysta, pisarz, wg Małgorzaty geniusz, ukochany Małgorzaty. Autor książki o dziejach Jeszui i losach Piłata, za którą był szykanowany i prześladowany. Mistrz przypomina swego głównego bohatera jednak brakuje mu wytrwałości i siły. Jest człowiekiem wrażliwym, skromnym, cierpiącym. Zmęczony przygnębiony popada w depresję. Mianowany geniuszem, który potrafi przedstawić prawdę o świecie, wartości i elementy systemu moralnego i etycznego. Podobnie ja Bułhakow czuje się osaczony przez radziecka rzeczywistość, nie godzi się życie w takim świecie. Zanim stał się pisarzem pracował w muzeum. Wygrawszy na loterii 100 tysięcy rubli porzucił pracę. W przypływie kryzysu moralnego spalił rękopis swego dzieła. Trafia do szpitala psychiatrycznego. Odzyskuje wiarę i chęć do pracy w momencie wyzwolenia Piłata od dręczących go myśli. Dzięki postawie Małgorzaty i pomocy Wolanda, rękopis zostaje odzyskany.
• Iwan Nikołajewicz Ponyrion (Iwan Bezdomny)- pierwowzorem postaci wykreowanej przez Bułhakowa był prawdopodobnie Jefim Priworow ( pseudonim Demian Biedny). W utworze mężczyzna symbolizuje nową sztukę radzieckiej Rosji- antyreligijną i komunistyczną. Niewykształcony grafoman charakteryzuje się dziwnym dla władzy spojrzeniem na kwestię Boga- przedstawia Chrystusa w sposób realistyczny i dosłowny. Pisze utwory na zamówienie.
• Michaił Aleksandrowicz Berlioz- redaktor naczelny miesięcznika literackiego, prezes związku literatów. Wykształcony, oczytany erudyta jest jednocześnie propagatorem sztuki socrealistycznej, nie wierzy w Boga. Ginie potrącony przez tramwaj- zgodnie z przepowiednią Wolanda, w którą także nie wierzy.
• Stiopa Lichodiejew- dyrektor teatru „Varietes”, współlokator Berlioza. Stiopa podstępem został „oddelegowany” przez Wolanda do Jałty.
• Rimski- dyrektor finansowy teatru.
• Warionucha- administrator teatru.
• Doktor Strawiński- lekarz w szpitalu psychiatrycznym do którego trafiają poszczególni bohaterowie.
Bohaterowie fantastyczni:
• Woland- Mefistofeles, Szatan, diabeł, książę ciemności, władca cieni, pan zła. W Moskwie występuje w charakterze profesora, konsultanta do spraw czarnej magii. Władczy, opanowany, okrutny, inteligentny, posiada nadludzkie zdolności. Potrafi przemieszczać się w czasie i przestrzeni, czyta w ludzkich myślach. Przedstawiany jest jako cudzoziemiec, o arystokratycznym wyglądzie i manierach przypisywanych sferom wyższym. Nie jest uosobieniem zła, ani zbuntowanym aniołem. Zna ludzkie namiętności, motywacje, posiada tajemnice świata. Zagraża tylko tym, którzy są zepsuci i niemoralni.
• Behemot- kot ogromnej postury potrafiący mówić; szatańskie zwierzę. W powieści jest błaznem i paziem, w scenie finałowej przekształca się w demona- prześmiewcę.
• Asasello- grubas z bielmem na oku, towarzysz Wolanda, wg tradycji biblijnej demon- morderca.
• Hella- kobieta towarzysząca Szatanowi, wiedźma.
Bohaterowie biblijni:
• Poncjusz Piłat- sędzia w Jerozolimie za czasów życia Chrystusa, skazuje Jeszuę na śmierć, mimo iż tego nie chce. Filozof ukoił jego cierpienia uleczając mężczyznę z paraliżującego bólu głowy. Umywając ręce od wyroku, pod naciskiem Sanhedrynu, nie robiąc nic, wydaje wyrok. Pod wpływem wyrzutów sumienia prawdopodobnie popełnia samobójstwo. Wolność i spokój umysłu i duszy odzyskuje dzięki Mistrzowi. Człowiek cierpiący na migrenę; jego jedynym przyjacielem jest wierny pies- Banga.
• Jeszua Ha- Nocri- żydowskie określenie Jezusa. Wędrowny filozof, który za głoszenie poglądów o istnieniu tylko jednego Boga zostaje skazany na śmierć. Zna kilka języków, zaprzecza idei istnienia złych ludzi. Nie jest cudotwórcą. Boi się śmierci, nie rozumie dlaczego inni chcą go pozbawić życia. Broni swoich przekonań, ale jest zbyt słaby by przekonać Piłata do uwolnienia: A może byś mnie wypuścił hegemonie- poprosił nagle więzień i w jego głosie zabrzmiał strach.- Widzę, że chcą mnie zabić. Konsekwencją śmierci bohatera jest możliwość korzystania z miłosierdzia.
• Mateusz Lewita- uczeń Jeszui, przemawia przez niego Bóg prosząc o miłosierdzie dla Małgorzaty i Mistrza.
Dodano: Marzec 3, 2010
