Tango - Sławomir Mrożek

Artur- Młody Chłopak, student medycyny i filozofii w wieku 25;
(…)prawidłowo rozwinięty, dorodny i regularny. W standardowym, dobrze i efektownie na nim leżącym ciemnym garniturze, w białej koszuli z krawatem. Czysty i wyprasowany. Artur buntuje się przeciwko chaosowi i braku norm moralnych, który z sukcesem wywalczyli jego rodzice. Mężczyzna nie godzi się na istniejący stan rzeczy i jak najszybciej pragnie przywrócić stary porządek, gdyż …nie może żyć w takim świecie. Za grę w karty, której wnuczek próbuje oduczyć, potem zakazać, Babcia i wuj Eugeniusz zostają ukarani. Największym bodźcem do działania okazuje się być zdradzenie ojca przez Eleonorę. Artur nie może pogodzić się z faktem, iż kochankiem matki jest Edek-gbur i prostak. Pierwszym krokiem ku przywróceniu równowagi w rodzinie i obyczajów sprzed rewolucji miałby być akt małżeństwa. Kandydatka na żonę wyłania się w trakcie akcji- to Ala, kuzynka Młodego Chłopaka. Ślub tych dwojga ma zapoczątkować nową- starą epokę. Warto zwrócić uwagę, iż nie ma tu mowy o jakimkolwiek uczuciu, nie ma miłosnych wyznań, wielkich, romantycznych uniesień, głębokich spojrzeń w oczy. Jest to rodzaj transakcji dzięki której przyszłość ma ulec zmianie. O uczuciu może świadczyć jedna ze scen w akcie III, kiedy to umierający bohater wyznaje swe uczucie dziewczynie. Wcześniej, pałający żądzą zemsty, chce zgładzić jej kochanka. Nie ginie w obronie swego rewolucyjnego planu, a z powodu miłości- tak przynajmniej wynika z tekstu. Artur chciał zbawić świat, poświęcenie jednostki dla idei jest prawidłowością romantyczną, pokrewieństwem z mickiewiczowskim Konradem. Stąd analogia między głównym bohaterem Tanga a Konradem. Obaj podejmują walkę jednostkową w imię idei całej społeczności, w obu przypadkach niebagatelną rolę odgrywa prywatny wątek miłości i zazdrości. Artur jest bojownikiem, rewolucjonistą, pragnie być reformatorem. Nie jest bierny, wprowadza słowa w czyny, nie boi się walczyć. Jednak nie potrafi wytrwać w swym zamyśle, nie potrafi konsekwentnie dążyć do zwieńczenia swych poczynań. Zdając sobie sprawę, że powrót do przeszłości jest niemożliwy, chłopak próbuje w inny sposób zmienić rzeczywistość. Szuka drogi, która miałaby go doprowadzić do szczęśliwego końca. Zwieńczeniem podróży jest niestety śmierć; bunt okazał się bezskuteczny, Artur nic nie zmienił. Podobnie jak romantyczny Konrad, poświęcił życie w mię swych idei i zasad.
Stomil- ojciec Artura, mąż Eleonory, artysta- eksperymentator, wcześniej rewolucjonista. Bunt Stomila i Eleonory doprowadził do zaistnienia nowego, anarchistycznego świata, z którym walczy Artur. Stomil wyraża wszystkie zamysły i idee, z którymi walczy jego syn. Wkracza na scenę zaspany, w piżamie, poziewając i drapiąc się. Tęgi, duży, olbrzymia siwa czupryna, tak zwana „lwia”. Jest dumny z przełomu, którego dokonał, nie rozumie argumentacji syna, nie przekonują go jego racje. Dla Stomila najważniejsze jest wyzwolenie z więzów starej sztuki i starego życia! Człowiek sięga po samego siebie, zrzuca starych bogów i siebie stawia na piedestale. Pękają skorupy, puszczają okowy. Rewolucja i ekspansja!- to nasze hasło. Rozbijanie starych form, precz z konwencją, niech żyje dynamika! Życie w stwarzaniu, wciąż poza granice, ruch i dążenie, poza formę, poza formę. Awangardowa postawa Stomila spotykała się z niezrozumieniem Artura. Stomil stanowi alter-ego młodopolskiego modelu artysty. Ekspresja, ucieczka od kanonów tworzenia oraz przestarzałych, konserwatywnych zasad etyki to cechy pozwalające na przyznanie ojcu statusu artysty modernistycznego.
Eugeniusz- Starszy Partner, brat Eugenii, wuj Artura. Starszy Pan, siwy, bardzo dobrze zbudowany, w okularach oprawionych cienko i złoto, ale zaniedbany w stroju, zakurzony i nieśmiały. Żakiet- jaskółka, wysoki, sztywny kołnierzyk, biały, ale brudny, szeroki krawat- plastron, w nim szpilka z perłą, ale poniżej długie do kolan szorty khaki. Wysokie szkockie skarpety, lakierki popękane, gołe kolana. Eugeniusz czynnie uczestniczy w karcianych zabawach Babci i Edka i podobnie jak oni nie buntuje się przeciw zwyczajom panującym w domu. Nie stawia oporu do czasu, kiedy Artur postanawia dokonać przełomu: … zapamiętaj, że ja mogę się przydać. Jeszcze tak nie zgłupiałem jak oni. Ja jestem niedzisiejszy. Staje się zagorzałym poplecznikiem zmian, prawą ręką Artura. Boję się, boję. Oni są tak zdemoralizowani… Pomyśl, całe życie w tym bajzlu… pardon, chciałem powiedzieć w tym rozkładzie. Widzisz, nawet ja się już przyzwyczaiłem. Nie jest przekonany o późniejszych działaniach Młodego Chłopaka. W ostatniej scenie tańczy tango z Edkiem w poddańczej pozie.
Eleonora- matka Artura, wraz z mężem podjęła się zrewolucjonizowania dotychczasowego stylu życia. Czuje się zaniedbywana przez męża. Uczucia, miłości i zaspokojenia poszukuje w ramionach Edka. Ku rozpaczy kobiety, Stomil mimo świadomości iż żona go zdradza, nie reaguje w żaden sposób. Nowe obyczaje wprowadzone w młodości pozwalają na takie zachowanie i nie stanowią problemu dla męża. Ignorowana Eleonora nie próbuje walczyć o małżeństwo, poddaje się i przyjmuje obecny stan bytu za obowiązujący i powszechny.
Eugenia- Osoba Na Razie Zwana Babcią, babcia Artura. Eugenia w pełni popiera panujący system, nie wyobraża sobie innego życia, nie dąży do zmian. …Stara, ale czerstwa i ruchliwa, czasem tylko cierpi na starcze zapaście. W sukni z trenem wlokącym się po ziemi, bardzo jaskrawej, w olbrzymie kwiaty. Dżokejka, na nogach trampki. Krótkowzroczna. Ukarana przez wnuczka raz po raz wraca na katafalk, nie przeszkadza jej to jednak po raz kolejny łamać zakazy wprowadzane przez najmłodszego członka rodziny. Gra w karty stanowi jej ulubioną rozrywkę.
Edek- Partner z Wąsikiem. …w najwyższym stopniu mętny i podejrzany. Koszula w brzydką kratę, rozpięta zbyt głęboko na piersiach, wypuszczona na spodnie, z podwiniętymi rękawami. Spodnie jasnopopielate, szerokie, brudne i pomięte, buty jaskrawożółte i skarpetki kolorowe przesadnie. Drapie się co chwila w grube udo. Włosy długie i tłuste, które lubi przeczesywać grzebykiem wyjmowanym z tylnej kieszeni spodni. Mały, kwadratowy wąsik. Nie ogolony. Na ręce zegarek w „złotej” bransolecie. Ulubieniec Babci, kochanek Eleonory a także Ali. Gnuśny, prymitywny, brutalny, propaguje kult siły. Przejmując władzę w domu oznajmia rodzinie: Widzieliście, jaki mam cios. Ale nie bójcie się, byle cicho siedzieć, nie podskakiwać, uważać co mówię, a będzie wam ze mną dobrze, zobaczycie. Ja jestem swój chłop. I pożartować mogę, i zabawić się lubię. Tylko posłuch musi być. Przemocą zdobywa władzę w rodzinie i staje na jej czele. Razem z Eugeniuszem tańczy „La Cumparsitę”.
Ala- kuzynka i narzeczona Artura, …dorodna, osiemnastoletnia, długie, proste włosy. Nie rozumie działań prowadzonych przez przyszłego męża, nie rozumie skąd przymus małżeństwa z jego strony. Popiera istniejące prawo. To mi się podoba. Mogę zrobić, co zechcę, wszystko mi wolno. O, na przykład rozbiorę się i co mi zrobisz? Zdradza Artura z Edkiem, czego wkrótce żałuje, opłakując śmierć narzeczonego.