„Giaur” jest przykładem powieści poetyckiej, gatunku powstałego w romantyzmie i bardzo wtedy popularnego. Jako pierwszy rozpowszechnił go Walter Scott, późniejszy twórca i propagator powieści historycznej. Jak sama nazwa wskazuje, powieść poetycka łączy w sobie elementy epickie z lirycznymi. Wywodzi się z ballady, czyli utworu opisującego wierszem jakieś niezwykłe wydarzenie, w sposób na ogół silnie zsubiektywizowany. Elementem nowatorskim, wprowadzonym przez powieść poetycką, jest narrator, szeroko komentujący przedstawiane wydarzenia oraz postawę bohatera, w sposób dygresyjny mówiący także o własnych uczuciach i stosunku do świata. Cechą charakterystyczną gatunku jest również fragmentaryczność fabuły i luźna kompozycja, zrywająca z przyczynowo-skutkowym biegiem zdarzeń. Zaburzona chronologia, objawiająca się w postaci wyrywkowego i dość przypadkowego podawania kolejnych informacji, liczne niedomówienia i luki, a także nagłe zwroty akcji, wpływają na panujący w utworze nastrój napięcia i tajemniczości. Akcja na ogół umieszczana jest w jakichś egzotycznych miejscach (orientalizm) lub odległych czasach, a bohater nigdy nie jest zwykłym człowiekiem, lecz postacią będącą poza marginesem społecznym, skrywającą jakąś mroczną tajemnicę, zmagającą się z wewnętrznym dylematem moralnym.