Pod wpływem ówczesnych fascynacji lekturowych (Goethe, Schiller, Byron, Scott), Mickiewicz sięgnął po popularny wówczas gatunek powieści poetyckiej [zob. więcej {Giaur,Gatunek,opr.str,1-2}], umożliwiający mu kreację głównego bohatera w sposób niejednoznaczny, a zarazem w pełni oddający tragizm jego wyborów i dylematy moralne, z jakimi się zmagał. Konrad Wallenrod, zgodnie z wymogami gatunkowymi, nawiązującymi do wzorca bajronowskiego, jest bowiem przykładem bohatera bajronicznego. Świadczą o tym takie jego cechy oraz elementy romantycznej biografii, jak buntowniczość, indywidualizm, wystąpienie przeciw powszechnie przyjętym normom etycznym w imię wyższych celów, walka o wolność, nieszczęśliwa miłość, tajemniczość, ukrywanie prawdziwej tożsamości, a także niepełny, urywkowy sposób prezentacji jego losów [zob. Konrad Wallenrod jako bohater bajroniczny {2,opr.str.2}].
Konrad Wallenrod jest określany mianem powieści poetyckiej także ze względów formalnych, w skład których wchodzą: synkretyzm rodzajowy (elementy epiki to poetyckie opisy przyrody; na lirykę składają się liczne pieśni; z dramatu zaś zaczerpnięte są dialogi postaci) i gatunkowy (wplecione w główną partię tekstu pomniejsze formy, jak pieśń, ballada, czy hymn), a także fragmentaryczność akcji, zerwanie z ciągiem przyczynowo-skutkowym (brak chronologii zdarzeń, retrospekcje), nastrój tajemniczości i grozy, egzotyzm przejawiający się w umieszczeniu akcji w mrocznych czasach rycerskich i scenerii średniowiecznych zamków (gotycyzm).
Nowatorskim rozwiązaniem, wykraczającym poza wzorzec bajronowski czy waltersckottowski, jest sposób, w jaki Miciewicz posłużył się historią, stosując tzw. chwyt maski (ukazanie aktualnej sytuacji politycznej w XIV-wiecznym „kostiumie historycznym”) oraz wykreował głównego bohatera, czyniąc zeń prometeusza-patriotę. Zabiegi te złożyły się na szczególną, polityczną wymowę dzieła, wpływając w sposób znaczący na kształt polskiej powieści poetyckiej, dla której Konrad Wallenrod stał się gatunkowym wzorcem.
Dodano: Marzec 3, 2010
