1.Gatunek
Utwór jest dosyć specyficzną powieścią. Zaczyna się mając formę pamiętnika stylizowanego na język Jana Chryzostoma Paska. Całość ma cechy prowokacji artystycznej, ponieważ dotyczy zachowania polskich emigrantów pielęgnujących w sobie nasze tradycyjne rozumienie patriotyzmu, style myślenia, wzorce obyczajowe, które w konfrontacji z młodą i niedojrzałą kulturą argentyńską okazały swoją śmieszność i archaiczność. Jest to również gawęda staroszlachecka. Gombrowicz tak określił swoje dzieło: „Trans-Atlantyk jest po trosze wszystkim, co chcecie: satyrą, krytyką, traktatem, zabawą, absurdem, dramatem, ale niczym nie jest wyłącznie”.
2.Interpretacja tytułu i zakończenia.
Tytuł utworu nawiązuje do podróży W. Gombrowicza transatlantykiem „Chrobry” z Gdyni do Buenos Aires. Symbolicznie jest on aluzją do rozmowy „przez Atlantyk” Gombrowicza z Polakami w Polsce.
Powieść kończy się sceną orgii i kuligu w pałacu homoseksualisty Gonzala, w trakcie której idea ojczyzny zastąpiona została ideą „synczyzny”, a mickiewiczowskie „kochajmy się” na gargantuiczny śmiech: „od Śmiechu, do Śmiechu, Śmiechem buch, Śmiechem bach, buch, buch Buchają!...”. Ma on funkcje oczyszczającą, jest swoistym katharsis. Całe zakończenie jest niezwykle zaskakujące, ponieważ czytelnik spodziewa się zbrodni, a tu zaskoczenie. Gombrowicz i tym razem pokazał, że jest mistrzem gry z odbiorcą.
3.Język utworu
Język utworu stanowi syntezę różnych stylów wypowiedzi. Pojawia się stylizacja językowa na sarmacką gawędę, obecne są parodystyczne nawiązania do „Pana Tadeusza” A. Mickiewicza. Jest to stylizacja archaizująca. Aby oddać sens zawartej w powieści opozycji ojczyzna - synczyzna autor posługiwał się również trawestacją, aluzją literacką, parodystycznymi przywołaniami fabuł i stylu znanych utworów z tradycji literackiej, które stanowiły podstawę stereotypów kulturowych. Sięgnął on do Trylogii H. Sienkiewicza, wspominanego już „Pana Tadeusza”, czy „Pamiętników” Jana Chryzostoma Paska.
4.Czas, miejsce akcji i fabuła.
Akcja powieści toczy się w Argentynie i stanowi literacką replikę przypadków samego Gombrowicza. Czas akcji obejmuje koniec sierpnia i początek września 1939 roku, przez co autor złamał zasadę decorum. Czas ten wprowadził do powieści wymiar historyczny i dokumentalny.
Fabuła osnuta jest na realnych i fantastycznych przygodach Gombrowicza w pierwszych latach jego pobytu w Buenos Aires. Zbudowana jest ona na zasadzie burleski. Skupia się ona na polskości, na naszej kulturze zdominowanej przez relikty szlachetczyzny, rytuały barokowych parad i potrząsanie szabelką w obronie honoru. Krąg zdarzeń powieściowych, quasi-fabuły, Gombrowicz powiązał z pojęciem ojczyzny na prawach językowej etymologii: ojciec – ojcowizna - ojczyzna. Eksponował przy tym zapatrzenie w przeszłość, powtarzanie dawnych wzorców, uwięzienie w modelu patriotyzmu, który nie dopuszczał do zmian. Degradacja fabuły powieściowej przesuwa uwagę czytelnika na jej formę. Niewspółmierność banalnego tematu i sztucznie wykreowanego wysokiego stylu, dzięki parafrazom dawnych oracji szlacheckich uwydatniło groteskę oraz współtworzyło ogólną postawę ironiczną autora.
5.Narrator
Narratorem „Trans-Atlantyku” jest sam Gombrowicz, chociaż jest on kreacją artystyczną stworzoną na użytek powieści. Wojna zaskoczyła go w Argentynie, która był daleka od wojennych dramatów. Znalazł się tam w kręgu rodaków – emigrantów i obcych. W powieści jest on aktorem w grze, ponieważ wszystko w powieści jest grą.
6.Problematyka
Powieść dotyczy polskich stereotypów oraz ich niewydolności w nowych warunkach historycznych. Bohater musiał wybierać pomiędzy sztywną, osadzoną w narodowej tradycji Formą, którą reprezentował w powieści ojciec Ignasia, a anachronicznych chaosem i bogactwem symbolizowanym przez Gonzala. W miarę rozwoju akcji wybór ten stawał się coraz trudniejszy. W finale książki, gdy w starciu dwóch idei miała już popłynąć krew, pojawiło się niespodziewanie trzecie rozwiązanie – spór utonął w oczyszczającym, śmiechu. Ważna okazała się nie „ojczyzna”, nie „synczyzna”, ale walka o dystans wobec wszelkiej idei i każdej obsesji. Powieść nie odnosi się bezpośrednio do problematyki wojny, okupacji, czy obozów koncentracyjnych, ale połączona jest z nią przez prowokacyjny gest odmowy powrotu bohatera do ogarniętego wojną kraju. Utwór wiąże się również z wojną na innej zasadzie, a mianowicie dotyczy zachowań i postaw Polaków pozostających po 1939 roku poza krajem oraz poza terenem działań wojennych.
7.Symbolika
Ojczyzna – symbolizuje w powieści zapatrzenie w przeszłość, powtarzanie dawnych wzorców, składa się na nią wszystko, co skostniałe, stare i co nie pozwala Polakom odnaleźć siebie i określić własnej tożsamości.
Synczyzna – przeciwieństwo ojczyzny, jest ona niedojrzała, dwuznaczna, w kulturowym sensie niska, ale jednocześnie młoda, wyzwolona i zwrócona ku przyszłości.
Związek Kawalerów Ostrogi – spotykali się w piwnicy, np. tak jak mickiewiczowski Konrad. Ich ideom przyświecał mesjanizm. Jego członkowie zadawali sobie ból, ponieważ twierdzili, że tego wymaga historia. Gombrowicz uważał, że ich idea nie ma sensu. Widział inne rozwiązanie: „Strasznym się stanę i na Naturę się rzucę, ją zgwałcę, przemogę, Przerażę iżby się nam Los odmienił...Straszni być musimy”.