Część I
1. Nigdy nie rozmawiaj z nieznajomymi
Na Patriarszych Prudach w Moskwie popijając napój brzoskwiniowy, Michał Aleksandrowicz Berlioz, redaktor miesięcznika literackiego i prezes zarządu jednego z największych stowarzyszeń literackich Moskwy (Massolitu) oraz poeta Iwan Nikołajewicz Ponyriow (Bezdomny), rozmawiają na temat najnowszego utworu Bezdomnego. Podczas gdy Berlioz radzi koledze zmienić ostateczną wersję dzieła- ma podważyc istnienie Jezusa- do rozmowy przyłącza się przechodzień. Wyrażając pochlebną opinię na temat egzystencji ateistów w Moskwie, udowadnia ( za pomocą dowodów św. Tomasza i powołując się na Kanta), iż Chrystus istnieje. Zdziwienie na twarzach moskwian wywołują prorocze słowa nieznajomego, o rychłej śmierci Berlioza, zadanej przez kobietę. Przybysz przedstawia się jako konsultant ds. czarnej magii i by przekonać rozmówców do istnienia Jezusa, rozpoczyna opowieść o Piłacie.
2. Poncjusz Piłat
Piłat ma wydać wyrok na przysłanego przez Sanhedryn filozofa, który podróżując głosi wiarę o istnieniu tylko jednego Boga. Sędzia jest zmęczony i odczuwa nasilający się ból głowy, którego nie jest w stanie zwalczyć. Ku swemu zdziwieniu spostrzega, iż oskarżony potrafi czytać w jego myślach; na pytanie czy jest lekarzem, przybysz zaprzecza. Wykłada swoją naukę przed Piłatem, twierdząc, że nie ma na świecie złych ludzi, ponieważ postępowanie każdego da się zmienić. Po usłyszeniu wyznania, Piłat decyduje się ułaskawić filozofa, jednak list z Sanhedrynu zmusza go do zmiany wyroku- Jeszua ma zginąć na Nagiej Górze. Mimo wstawiennictwa sędziego u arcykapłana Józefa Kajfasza, wolność odzyskuje zbrodniarza- Bar Rawan.
3. Dowód siódmy
Gdy Woland kończy swoją opowieść, Berlioz i bezdomni są całkowicie przekonani o niepoczytalności bohatera. Gdy profesor twierdzi, że zamieszka w domu Berlioza oraz przedstawia siódmy dowód na istnienie szatana, redaktor decyduje się wykonać telefon poświadczyć o dziwnym zachowaniu „magika”. Przechodząc przez tory tramwajowe w kierunku budki telefonicznej, literat poślizgnął się, ginąc pod nadjeżdżającym tramwajem. Motorniczym była kobieta.
4. Pogoń
Pozostający w ciągłym szoku po wypadku i nagłej śmierci przyjaciela Bezdomny, zaczął kojarzyć fakty wcześniej przedstawiane przez nieznajomego- wszystko się zgadzało, każde ze zdarzeń przepowiedział Woland. Iwan ruszył w pogoń za uciekającym profesorem. Zauważył, iż przyłączyły się do niego jeszcze dwie postacie: : człowiek w kraciastej marynarce, w dżokejce i binoklach oraz ogromnych rozmiarów czarny kot, chodzący na dwóch łapach. Nie mogąc dogonić trójki bohaterów, Bezdomny wpadł do obcego mieszkania, zabrał świecę i święty obrazek by kontynuować pościg. Szukał profesora nad rzeką powierzając swe ubrania siedzącemu na brzegu mężczyźnie. Gdy wyszedł z wody zastał jedynie kalesony i koszulę. Ubrawszy się w znalezione rzeczy postanowił szukać uciekinierów w Gribojedowie.
5. Co się zdarzyło w Gribojedowie
Gribojedow była miejscem spotkań Massolitu i jednocześnie restauracją, służącą literatom jako stołówka. Członkowie zgromadzenia, po półtorej godziny czekania na przewodniczącego udali się na posiłek. Wiadomość o śmierci Berlioza uczyniła niemałe zamieszanie w towarzystwie. Całość wydarzeń spotęgowało pojawienie się Iwana- bez butów, w obszarpanych spodniach i brudnej koszuli, ze świętym obrazkiem na piersi i świecą w ręce. Opowiedziawszy niesamowitą historię dotyczącą spotkania Wolanda ze wszystkimi szczegółami został obezwładniony i zabrany do szpitala psychiatrycznego.
6. Schizofrenia zgodnie z zapowiedzią
Lekarze podejrzewają u chorego schizofrenię. Bohater zmuszony zostaje do pozostania w szpitalu.
7. Fatalne mieszkanie
Przebudziwszy się w mieszkaniu dyrektor teatru „Varietes” Stopa Lichodiejew ujrzał naprzeciw przyglądającego mu się mężczyznę. Nieznajomy przedstawił się jako specjalista od czarnej magii, który ma dziś wystąpić w teatrze i pokazał odpowiedni kontrakt. Zdezorientowany Stopa zadzwonił do Rimskiego, dyrektora finansowego by potwierdzić informację co do występu magika. Gdy Rimski poświadczył słowa Wolanda, ten oświadczył, iż potrzebne mu mieszkanie Stiopy ( i Berlioza) i w tym samym czasie Lichodiejew znalazł się w Jałcie.
8. Pojedynek profesora z poetą
Doktor Strawiński przekonuje Iwana o tym, że jest chory, czemu literat wyraźnie zaprzecza. Nadal pozostaje w klinice.
9. Głupie dowcipy Korowiowa
Właściciel mieszkania Berlioza- Nikanor Iwanowicz Bosy, dowiedziawszy się o śmierci lokatora, postanowił obejrzeć mieszkanie ( wiele osób było zainteresowanych wynajmem). Spotkał tam mężczyznę w binoklach, dżokejce i kraciastej marynarce (Korowiow), który poinformował o dopełnieniu wszelkich formalności co do zajęcia mieszkania przez Wolanda. W teczce Bosego znalazł się nagle list od Stiopy potwierdzający tymczasowy pobyt Wolanda pod jego nieobecność. Wykonawszy telefon w sprawie zameldowania uspokojony Bosy wychodzi. Korowiow wykonuje telefon informujący o przechowywaniu obcej waluty w domu przez Bosego. Agenci znajdują w toalecie paczkę zawierającą 400 rubli i aresztują właściciela.
10. Wieści z Jałty
Rimski i Warionucha ( administrator teatru) bezskutecznie próbują połączyć się z dyrektorem w celu wyjaśnienia sprawy występującego wieczorem magika. Gdy urzędniczka przynosi depesze informującą , że dyrektor jest w Jałcie, zdziwieni bohaterowie potwierdzają jego obecność w Moskwie. Kolejna depesza napisana przez Lichodiejewa jeszcze bardziej zdumiła bohaterów. Warionucha miał zanieść wszystkie depesze na milicję, jednak przeszkodzili mu w tym tłusty kot i rudy mężczyzna atletycznej budowy. Pobiwszy administratora znielśli go do mieszkania Wolanda, gdzie obudziła go naga, ruda kobieta. Z wrażenia bohater zemdlał.
11. Rozdwojenie Iwana
Przebywający w szpitalu Iwan próbuje napisać zawiadomienie na milicję, mające zapoczątkować pościg za profesorem. Prowadzi rozmowę w swej głowie z „drugim Iwanem”. Pojawia się nieznajomy mężczyzna.
12. Czarna magia oraz jak ją zdemaskowano
W teatrze lada chwila ma rozpocząć się przedstawienie Wolanda. Konferansjer- Żorż Bengalski, zapowiada artystę na scenie- Woland ma pokazać kilka sztuczek, które na koniec spektaklu mają zostać zdemaskowane; magia nie istnieje. Pierwszym trikiem profesora i jego świty jest pojawienie się pieniędzy w kieszeniach widzów oraz ich deszcz spadający oglądającym na głowy. Behemot, ku zadowoleniu publiczności, urywa także głowę Bengalskiemu, by ją wprawić na swoje miejsce. Kolejną sztuczką, Korowiow zachęca damy, by przebierały się w zaczarowane suknie. Głosy z publiczności domagają się objaśnienia sztuczek. Na Sali powstaje zamieszanie, wkracza policja, a trupa Wolanda rozpływa się w powietrzu.
13. Pojawia się bohater
Akcja przenosi się do kliniki, gdzie Bezdomny rozmaiwa z nieznajomym. Opowiada mu o wydarzeniach na Patriarszych Prudach i -ku swemu zdziwieniu, nie zostaje uznany za wariata. Mężczyzna przyznaje, iż znalazł się klinice z powodu ksiązki, której jest autorem- opowieści o Poncjuszu Piłacie. Mistrz opowiada także o swej miłości do Małgorzaty. Niestety kochankowie nie mogli być razem, ponieważ kobieta była mężatką. Wkrótce pisarz dowiedział się, iż jego książka nie może zostać opublikowana z powodu nadmiaru pozycji do druku w wydawnictwie. Po opublikowaniu niepochlebnych recenzji o powieści, Mistrz postanowił spalić rękopis- odratowała go Małgorzata. Kobieta postanowiła poinformować męża o istnieniu kochanka. Kiedy wyszła z mieszkania Mistrza wtargnęli do niego jacyś ludzie i zajęli wszystko. Zdesperowany6 mężczyzna postanowił udać się do kliniki.
14. Chwała kogutowi!
Zrozpaczony przebiegiem zdarzeń Rimski- kobiety po przedstawieniu paradowały w samej bieliźnie, gdyż czar Wolanda prysł, postanowił zatelefonować do odpowiednich władz. W drzwiach zjawił się Warionucha twierdząc, że dyrektor przebywa w restauracji „Jałta” i zażartował sobie z kolegów. Rimski dostrzegł, że administrator dziwnie się zachowuje i …nie rzuca cienia. Warionucha zaryglował drzwi. Do pokoju, przez okno weszła blada, naga ruda dziewczyna, której ciało ulegało powolnemu rozpadowi. Gdy Warionucha i dziewczyna usłyszeli pianie koguta- zniknęli. Rimski czym prędzej udał się na dworzec i wsiadł do pociągu zmierzającego do Leningradu.
15. Nikanor Iwanowicz Bosy
Do szpitala przywieziono Nikanora. Trafił tam w związku z opowieściami na temat okoliczności pojawienia się zakazanej waluty. Iwanowi śni się Naga Góra.
16. Kaźń
Jeszua został ukrzyżowany na Nagiej Górze w towarzystwie dwóch skazańców. Był przy nim uczeń- Lewita, który wcześniej chciał zabić mistrza nożem by oszczędzić mu cierpienia jednak nie zdążył powrócić z nim z miasta. Jeden ze strażników podał konającemu gąbkę z wodą potem przebił mu bok włócznią. Z nieba zaczął lać się rzęsisty deszcz. Mateusz Lewita zdjął ciało Jeszki z krzyża.
Po głośnym spektaklu Wolanda chętnych do obejrzenia kolejnego przedstawienie nie brakowało, jednak władze teatru musiały je odwołać. Okazało się, że zniknęły wszelkie informacje, afisze, dokumenty i świadectwa pobytu trupy Wolanda w Moskwie i występu w „Varietes”. Samego profesora także nie odnaleziono.
Księgowy teatru- Łastoczkin miał wpłacić pieniądze uzyskane z przedstawienia oraz złożyc odpowiedni raport z przebiegu pobytu Wolanda w teatrze. Ku jego zdziwieniu taksówkarz odmówił wykonania kursu- w dniu poprzednim pieniądze jakie dostał od pasażerów zamieniły się w etykietkę z butelki wody mineralnej lub osę. Księgowy był niemniej zdziwiony, gdy przy kasie okazało się, iż pieniądze, które chce wpłacić to obca waluta. Niemal od razu został aresztowany.
18. Pechowi goście
Otrzymawszy niedorzeczny telegram od nieboszczyka Berlioza, jego wuj- ekonom Popławski jechał pociągiem z Kijowa do Moskwy, by przejąć mieszkanie po krewniaku. Mężczyzna z administracji skierował go pod adres mieszkania. Wchodząc do środka Popławski ujrzał płaczącego mężczyznę (Korowiow) oraz ogromnego kota siedzącego na krześle. Behemot starał się wyjaśnić sytuację Popławskiemu a po chwili zdziwiony wuj został wyrzucony z mieszkania przez Asasella. Schodząc minął bufetowego „Varietes”, którego przyjął sam Woland. Chłopak miał pretensje o fałszywe pieniądze jakimi po przedstawieniu płacili widzowie. Rozzłoszczony Woland przepowiedział, iż w przeciągu dziewięciu miesięcy, bufetowy ( podawał nieświeże potrawy) umrze na raka.
Część II
19. Małgorzata
Małgorzata, trzydziestoletnia mężatka, kochanka Mistrza miała dziwne przeczucia co do przebiegu dnia. Siedząc na ławce i rozmyślając o wydarzeniach dnia, dowiedziała się o pogrzebie Berlioza. Wiadomość tę przekazał jej Asasello, informując także o propozycji Wolanda. Małgorzata miała być gospodynią na jego balu. Kobieta przystała na propozycję, kiedy rudy mężczyzna zaczął recytować książkę Mistrza. Asasello dał jej krem, którym miała wysmarować swe ciało i czekać na polecenie Szatana.
20. Krem Asasella
Wysmarowawszy się kremem kobieta stwierdziła, że wszystkie zmarszczki na jej twarzy zniknęły a całe ciało wypiękniało. Zgodnie z poleceniem Asasella wyleciała na miotle za miasto. Wcześniej napisała listy do męża i służącej Nataszy.
21. Lot
Krzyknąwszy „Niewidzialna!” kobieta zniknęła z oczu przechodniów. Gdy znalazła się w domu jednego z krytyków książki Mistrza- zdemolowała go. Pomogła jej w tym służaca, która przyleciała na lokatorze Małgorzaty zamienionego przez krem Asasella w wieprza.
22. Przy świecach
W mieszkaniu Berlioza Małgorzata poznała resztę świty gospodarza balu: Hellę, Korowiowa (Fagot) oraz Behemota. Korowiow wyjaśnił, iż co roku Woland organizuje wielką uroczystość, na którym ma mu towarzyszyć kobieta o imieniu Małgorzata, pochodząca z miasta, w którym bal się odbywa. Małgorzata zgodziła się towarzyszyć magowi.
23. Wielki bal u szatana
Małgorzata została oblana krwią i olejkiem różanym, na szyi miała wielki medalion w kształcie pudla. Bal rozpoczął się jasności a potem wielkim hukiem. Z komnat dobiegały dźwięki muzyki. Kobietę ustawiono na podeście, podchodzili do niej kolejni goście. Jednym z nich była Frieda- kobieta, która zabiła swe nowonarodzone dziecko wkładając mu chusteczkę do ust i zakopując żywcem. Od tamtej pory służąca codziennie kładzie jej chusteczkę na stoliku, kobieta nie może jej żadną metodą zniszczyć. Gośćmi Wolanda byli zmarli zbrodniarze i złoczyńcy. Gdy kolano Małgorzaty spuchło od pocałunków, pojawił się sam Woland. Niósł na tacy głowę Berlioza. Ofiarujący swe usługi magowi baron został zabity przez Asasella; trupa profesora i Małgorzata wypili jego krew, mieszkanie wróciło do dawnego wyglądu.
24. Wydobycie Mistrza
W zamian za uczestnictwo w balu, Woland chciał spełnić prawdziwe życzenie Małgorzaty- zażądała natychmiastowej obecności Mistrza, co też mag uczynił. Odzyskał także spalony rękopis dzieła Mistrza i postanowił, iż kochankowie zamieszkają razem. Gdy znaleźli się w suterenie Mistrza, Małgorzata zaczęła czytać książkę.
25. Jak procurator usiłował ocalić Judę z Kiratu
Piłat polecił jednemu ze swych sług- Arfaniuszowi, by ten ocalił zdrajcę Jeszki- Judę.
26. Złożenie do grobu
Arfaniusz odwiedził kochankę Judy- Nisę. Oboje z Judą zaplanowali schadzkę na plantacji oliwek, poza miastem. Za bramą dopadło go dwóch mężczyzn. Po wyjawieniu kwoty jaką dostał za zdradę ( trzydzieści tetradrachm), Juda został zasztyletowany. Sługa Piłata opowiedział o zdarzeniach, jakie miały przebieg, zrelacjonował także pogrzeb Jeszki. Gdy do Poncjusza przybył Marek Lewita z chęcią zabicia Judy, ten przyznał się do mordu na zdrajcy.
27. Zagłada mieszkania numer pięćdziesiąt
Prowadzący śledztwo wielokrotnie próbowali złapać członków trupy Wolanda- posądzali ich o hipnotyzerstwo, niestety bezskutecznie. Lichodiejew wracał z Jałty, Iwan rzeczowo odpowiadał na pytania, zarzekając się, że już nigdy nic nie napisze. Warionuch, Rimski i Lichodiejew poprosili o umieszczenie w opancerzonym pomieszczeniu. Gdy po raz kolejny urzędnicy przybyli do mieszkania Berlioza zobaczyli tylko kota. Po nieskutecznej łapance, kot podpalił mieszkanie; z okien wyskoczyły trzy sylwetki męskie i jedna damska.
28. Ostatnie przygody Korowiowa i Behemota
Gdy do siedzących w Gribojedowie Behemota i Korowiowa podeszli trzej mężczyźni, członkowie trupy Wolanda zaprószyli ogień i zniknęli. Restauracja spłonęła.
29. Przesądzone zostają losy mistrza i Małgorzaty
Przed Wolandem zjawił się Mateusz Lewita z informacją od „niego”- prosi o ułaskawienie mistrza i Małgorzaty.
30. Czas już! Czas
Asasello podał kochankom zatrute wino. Oboje upadli a ziemię tylko po to by po chwili wstać i polecieć na koniach z rudym mężczyzną w dal. Burza nad Moskwą. Mistrz chce pożegnać się z Iwanem.
31. Na Worobiowych Górach
Nad Moskwą pojawiła się tęcza. Na wzgórzu Woland i jego trupa, a także Małgorzata i mistrz ( pożegnał się z miastem) pomknęli w przestworza.
32. Przebaczenie i wiekuista przystań
Wszyscy wylądowali na księżycu, gdzie spotkali zadręczającego się Piłata wraz z psem- Bangą. Mistrz uwalnia sędziego od wyrzutów sumienia i pozwala odejść. Piłat wraca do Jeruszalim, mistrz i Małgorzata odnajdują spokojny domek, w którym będą mieszkać razem.
Epilog
Moskwa tętniła od informacji o przybyciu nieczystej siły, zabijano koty, aresztowano domniemanych podejrzanych, panował chaos i popłoch. Bezdomny rzucił prace pisarza na rzecz kariery naukowej. Przy każdej pełni księżyca dziwnie się zachowuje i śni mu się jeden sen- kaźń na Nagiej Górze; widzi także mistrza i słyszy słowa ukojenia.
Dodano: Marzec 3, 2010
